Hayaletlere veya cinlere inanıyorsanız, yalnız değilsiniz. Dünyanın dört bir yanındaki çok sayıda kültürde bu tip paranormal varlıklara olan inanç bir hayli fazla. Ancak ne var ki binlerce yıldır bilim insanları tarafından bu tür varlıklara dair hiçbir kanıt bulunamadı.

Metafizik gibi görünen bu görüntülerin nedeni aslında tamamen fiziksel. Peki ne oluyor da insanlar bu görüntüleri görüyor? Ardında yatan gerçekler nedir? Gelin, detaylıca açıklayalım:

Gözlerinize, kulaklarınıza veya beyninize asla her zaman güvenmeyin!

c32c4cb807e105812e8cc0a493be987397c49566

Nedenini muhtemelen daha önce de okuduğunuz “karabasan görme”yle konuyu açalım. Çocukluğumuzdan beri karabasanın gerçek olduğunu sanarak büyüdük ancak aslında olan şey yalnızca uyku felcinden ibaretti.

Uyanma rutinimiz bazen hastalık, yorgunluk gibi nedenlerle sekteye uğrayabilir. Normal bir uyanmada, gördüğümüz rüya sona erer ve kaslarımız devreye girer ancak uyku felcinde, gözlerimiz açılmasına rağmen kaslarımız hâlâ devreye girmez ve vücudumuz tam uyanamadığı için rüya ile gerçeklik arasında bir karmaşa yaşanır.

Bu yüzden, görmek istemediğimiz görüntüler görürüz. Yani gerçek bir varlık sandığımız karabasan, aslında bir halüsinasyondan ibarettir. Uyku esnasında kaslarımız kilitlenmemiş olursa rüyada gördüklerimize fiziksel olarak da tepki verirdik ve bu hiç hoş olmazdı.

Beynimiz, pareidolia adı verilen bir fenomen nedeniyle bir şeyleri yüze, vücuda benzetmeyi çok sever.

b2f954d42bde48bdebb23f8b8abd99fdb1f2fbf4

Gece yatarken karanlık odanızdaki eşyaları korkutucu bir varlığa benzettiğiniz olmuştur. Çoğumuz, bu gibi görüntüleri görünce biraz şaşırıp geçiyoruz ancak bazı insanlar geçmiş yaşantısının, karakterinin, inancının etkisiyle bu anlamsız görüntülere anlam kazandırmak isteyebiliyor.

Üstelik sadece görüntülere değil seslere de anlam yükleyenlerin sayısı azımsanmayacak kadar çoktur. Bir rüzgar veya hayvan sesini doğaüstü bir varlık sanabilirsiniz veya hiç kimse yokken birinin adınızı seslendiğini de duyabilirsiniz.

Bazen de telefonunuz titremiş gibi hissedersiniz ancak açıp baktığınızda bir bildirim göremezsiniz. İşte bunların nedeni, beynin o anki gizemli sese veya görüntüye bir anlam yüklemek istemesindendir.

Günlük yaşamda gördüğünüz şeyler bile aslında tam anlamıyla bir gerçeklik değil.

Gördükleriniz, gözlerinizin yakaladığı sinyallere dayanarak beyninizin sizin için çizdiği bir resimdir. Aynı şey diğer duyularınız için de geçerlidir. Evet, gördükleriniz büyük ölçüde gerçektir ancak beyniniz orada olmayan şeyleri de aralara serpiştirebilir.

Üstteki videoda bunun pratik bir örneği bulunuyor. Siz o pervanenin aslında dönmediğini iddia edersiniz ancak bilimsel kanıtlar döndüğünü gösterir. İşte hayatın içinde de bu gibi durumlar yaşanabilir.

İnsanlar ölen yakınlarının hayaletlerini gördüklerini düşünürler. Peki bunun nedeni nedir?

0721efa32e773651c19eea1be2e284a794905af4

Burada Hayalet Uzuv Sendromu’ndan bahsetmek gerekiyor. Bir uzuv, ampute edilmiş olsa bile, bazen aslında yerindeymiş gibi algılanır. Beyin, kesilen/kopan uzvun olduğu yerde bir sorun olduğunu anlar ve var olmayan uzuvdan gelen bir his yaratır.

Kişinin, çok bağlı olduğu bir yakını öldüğünde beyin onun yokluğu nedeniyle bir halüsinasyon yaratabilir. Eğer travma çok daha büyükse bu halüsinasyonlar çok daha yoğun olabiliir. Uzmanlar, bu tür hayaletlerin acı verici veya kafa karıştırıcı olaylarla başa çıkmamıza yardımcı olduğunu düşünüyor.

Araştırmalar, zorbalığa uğrayan çocukların paranormal görüntüler görme olasılığının daha yüksek olduğunu öne sürüyor. Çocukluk travması geçmişi olan yetişkinlerde de görülen bir eğilim.

Hayaletler -şaşırtıcı olmayan bir şekilde- genellikle beynin tam kapasitede çalışmadığı zamanlarda görülür.

65fe88b7edff51d099e7dfa2325934521b7016e6

Karanlıkta daha fazla görülür çünkü yeterince ışık yoktur ve beyin yeterli miktarda veri alamaz. Yetersiz veriler nedeniyle inandığınız şeyi duymaya, görmeye meyilli olursunuz. Bazen beyin kendi yarattıklarını gerçeğe empoze etmeye çalışır. Uykuya dalarken, uykudan uyanırken de beyin tam kapasiteyle çalışmadığı için bu anlarda çeşitli halüsinasyonlar görülebilir.

Aynı şekilde nörolojik rahatsızlıklar da gerçek olmayan görüntüler görüp sesler duymanıza neden olabilir.

1d217f776b968886d097b8c6caa9696e3efdaebe

Hayalet gibi görüntüler, beynimizdeki daha büyük sorunların sonucu olabilir. Olmayan sesler duymak veya bir görüntü görmek, şizofreni gibi tıbbi durumların erken bir göstergesi olabilir.

Nörologlar, şakak lobundaki (görsel hafızayı ve konuşulan dili işleyen noggin alanı) nöbetlerin hayalet görüntülerini tetikleyebileceğini öne sürüyor. Beynin bu bölgesindeki elektriksel rahatsızlıklar, hastaların paranormal görüntüler görmesine neden olabiliyor.

Bu görüntüleri görmek için akıl hastası olmak şart değil.

90e212808f3858d465843f9693c49a4f986128ef

Beyin aktivitesindeki geçici değişiklikler de halüsinasyonlara yol açabilir. LSD ve sihirli mantarlar gibi psikoaktif maddeler kullanmak da beyni etkileyerek sizi adeta bir fantastik evrene götürebilir.

Londra Üniversitesinde psikoloji profesörü ve Anomalistik Psikoloji Araştırma Birimi başkanı olan Christopher French, “Bu yanılgıların en önemli nedeni bağlam ve inançtır” diyor.

dbbfbfb6de9264ccf308ebf8a9ca3e136588eaa8

Yani, bir kişi bir yerin perili olduğuna inanıyorsa, o zaman muhtemelen o şekilde görecektir. Araştırmalar, insanlara bir yerin perili olduğu söylendiğinde, bu kişilerin orada anormal deneyimler yaşadığını göstermiş ancak bu bilginin verilmediği insanlar aynı yerde gizemli bir şeyler yaşamamış.

Çünkü sahte bilginin verildiği kişiler kafalarında kötü bir gerçeklik yaratıp ona inanmaya meyilli oluyorlar. En küçük bir tıkırtının, gölgenin, saça değen bir şeyin tehlikeli olduğunu sanıyorlar.

Açıklanamayacağı düşünülen esrarengiz olaylar dahi açıklanabiliyor.

2848c4d5992403e23ca1d74eb7014be366dfce5d

ABD’de bir kasaba halkı, mezarlıkta bir ışık huzmesinin yanıp söndüğünü görünce bunun “oğlunu arayan hayalet bir anne” olduğu fikri kulaktan kulağa yayılmış ve daha sonra bu bir efsaneye dönüşmüş. Ancak şüpheci insanlar bunun nedenini araştırınca ışığın aslında uzaklardaki bir otobanda bir virajdan dönen arabaların farlarından geldiğini bulmuşlar.

Bu trajik hikâyede ise genç bir kız, içine şeytan girdiği sanıldığı için öldürülmüştü ancak kızın aslında epilepsi hastası olduğu ortaya çıkmıştı:

Bazen bir ses frekansı bile hayaletimsi görüntüler görmenize neden olabilir.

34bc063da9e758d5947178a88f27540c3a47dd72

Hertfordshire Üniversitesinden psikolog Richard Wiseman, infrasonik titreşimler nedeniyle hayaletvari görüntülerin görülebileceğini söylüyor. Bazı hayalet görüntülerinin 18,98 Hz’lik bir infrasonik sinyalin sorumlu olabileceğini öne sürdü.

İşte bu frekansın bulunmasına neden olan olay: Öğretim görevlisi Vic Tandy, bir gece geç saatlerde bir laboratuvarda tek başına çalışırken gözünde tuhaf bir görüntü belirdi. Kısa süre sonra belli belirsiz bu görüntü kayboldu. Ertesi gün, kimse dokunmamasına rağmen bir bıçağın çılgınca titremeye başladığını gördü.

Yoksa laboratuvar perili miydi? Vic Tandy bir bilim insanı olduğu için aklına peri ihtimali dahi gelmedi, nedenini sorguladı ve bu gizemi çözmeyi başardı. Hayaletimsi bir figür görmesinin nedeni, laboratuvardaki aspiratör fanının 18,98 Hz’lik bir frekans yaymasıydı. Bu da göz küresinde oynamaya neden olarak hayaletimsi bir görüntü görmesine neden oluyordu. Bıçağı kendi kendine hareket ettiren şey de bu frekanstı.

Jeolojik fenomenler de hayaletimsi görüntülerin oluşmasına neden olabilir.

9a0332d893d1ffe845ccb26ecc373861f82f9ca3

Örneğin, bazı teorisyenler, Dünya’nın jeomanyetik aktivitesinin ani bir düşüş gösterdiği günlerde hayaletimsi görüntü görenlerin sayısının arttığını söylüyor. Genellikle Güneş patlamalarının neden olduğu gezegenin manyetosferindeki anormal değişiklikler, beynin iç işleyişini bozarak algılarımızı garip şekillerde karıştırabilir. Ancak bu hipotezi destekleyen kanıtlar şimdilik zayıf.

Genellikle eski binalarda bulunan küf vb. maddelerin de insanların aklını karıştırabileceği düşünülüyor.

0017bc4ae5a492baecc2b9ac69c8e90f437863e8

New York, Potsdam’daki Clarkson Üniversitesindeki çevre mühendisliği öğrencileri, Empire State’teki sözde perili yapıların perili değil “sporlu” olduğunu tespit etmişler. Çürüyen gıdalar, mantarlar, küfler o bina sakinlerini daha depresif, kaygılı yapabilir ve hatta psikozu tetikleyebilir.

Bazı tarihçiler, ergot mantarı (LSD’nin türetildiği aynı mikrop) ile kontamine olmuş çavdar ekmeğinin, 1600’lerin sonlarında Salem cadı olaylarında da etkili olduğunu söylüyor.

Peki, bu örneklerdeki gibi korkutucu bir görüntüyle karşılaştığınızda ne yapmalısınız?

32e728b4dadfffe53dec266472fa65e423381fe5

Eleştirel düşünüp sorgulamalısınız. Uyku felci, halüsinasyon, pareidolia, nörolojik rahatsızlık hatta hologram ihtimalinin bile hayalet ihtimalinden çok daha olası olduğunu bilmelisiniz.

Güney Galler Üniversitesinde yapılan bir araştırmada, eleştirel düşünme becerilerine sahip üniversite öğrencilerinin paranormal olaylara inanma olasılıklarının daha düşük olduğu görülmüş.

Notları yüksek olan ve fizik, mühendislik, matematik gibi bölümlerde okuyan öğrencilerin paranormal inançlara sahip olma eğilimleri oldukça düşükmüş. Çünkü gizemli bir olayı sorgulayarak kanıtlama konusunda iyiler. Bu eğilim, başkaları tarafından yapılan araştırmalarda da görülmüştür.

Yani her tuhaf sesi, görüntüyü hayalet sanmayıp “kedidir kedi” demeniz çok daha mantıklı olacaktır.

Kaynaklar: Live Science, Science News Explores, Vikipedi, Yahoo! Life, Popular Science

Bu yazıyı beğendiniz mi?
EvetHayır

Yazı hakkında bir şey söylemek ister misiniz?